Taktowanie pompy ciepła co pół godziny przy podłogówce i buforze. Jak to naprawić w jeden wieczór

9 min czytania domwie.
  • pompa ciepła
  • bufor
  • taktowanie
  • ogrzewanie podłogowe
  • sprzęgło hydrauliczne
  • Panasonic Aquarea
  • Suwałki

W skrócie

  • Bufor wpięty jako sprzęgło hydrauliczne plus dwie dodatkowe pompy obiegowe: start sprężarki średnio co 31 minut pracy (8 179 startów na 4 242 godziny).
  • Przeróbka zajęła jeden wieczór i kosztowała do 300 zł: bufor przepięty szeregowo na powrót, pompy obiegowe wymontowane, do tego zawór upustowy różnicy ciśnień.
  • Po dwóch kolejnych sezonach: 50 minut pracy na start. Stary układ zrobiłby w tym czasie ok. 12 350 startów, nowy zrobił o 4 650 mniej.
  • Same pompy obiegowe brały 80-100 W bez przerwy, czyli 60-70 kWh miesięcznie.
  • Ile lat zyskała sprężarka, nie da się policzyć co do roku, bo producenci nie podają limitu startów. Przy ostrożnych założeniach: około pięciu lat.

W tekście o powietrznej pompie ciepła na polskim biegunie zimna obiecaliśmy rozpisać osobno jedną historię z własnej kotłowni. To ciekawostka o buforach, ale z tych, które kosztują: ten sam zbiornik, podłączony na dwa sposoby, potrafi skracać życie sprężarki albo je wydłużać.

Czym jest taktowanie pompy ciepła i dlaczego jest złe

Taktowanie to częste włączanie i wyłączanie sprężarki. Pompa inwerterowa powinna przy mniejszym zapotrzebowaniu zejść z mocy i pracować długo na niskich obrotach. Kiedy zamiast tego co chwilę staje i rusza od nowa, każdy start kosztuje podwójnie.

Zużycie. Sprężarkę zużywają przede wszystkim starty. Przy rozruchu smarowanie dopiero się rozkręca, ciśnienia i temperatury skaczą, a czynnik chłodniczy, który w czasie postoju zebrał się w oleju, rozrzedza go w najgorszym możliwym momencie.

Prąd. Po starcie sprężarka wchodzi na wysokie obroty, żeby szybko dogonić zadaną temperaturę, a obieg chłodniczy przez pierwsze minuty nie pracuje stabilnie. To najdroższe minuty pracy pompy, a im krótsze cykle, tym większą część czasu zajmują.

Wśród użytkowników pomp ciepła przyjęła się prosta reguła: co najmniej godzina pracy na jeden start, czyli stosunek 1:1. Pod Suwałkami ma to szczególne znaczenie, bo nasza pompa pracuje ok. 3 200 godzin rocznie i każda minuta na start mocno przesuwa roczny licznik. Jak to sprawdzić u siebie, piszemy na końcu.

Jak było u nas: bufor jako sprzęgło hydrauliczne

Pompa to Panasonic Aquarea T-CAP 9 kW, model WH-MXC09J3E8. Monoblok, choć sami piszemy, że w V strefie klimatycznej split jest bezpieczniejszy. Kupowaliśmy ją, zanim zajęliśmy się tematem na poważnie, i to pierwszy błąd, do którego się przyznajemy. Drugi zrobił instalator.

Bufor został wpięty jako sprzęgło hydrauliczne, na czterech króćcach. Pompa ciepła grzała bufor, a z bufora dwie osobne pompy obiegowe ciągnęły wodę do dwóch obiegów ogrzewania podłogowego. Schemat dobrze znany z kotłowni z kotłem gazowym albo na paliwo stałe. Przy pompie ciepła, która ma w środku własną mocną pompę obiegową, robi więcej szkody niż pożytku.

Bufor w kotłowni przed przeróbką, z prawej dwie pompy obiegowe na dwóch obiegach grzewczych
Przed przeróbką. Zasilanie z pompy ciepła wchodzi do bufora z lewej u góry, z prawej dwie pompy obiegowe, po jednej na obieg.
Schemat przed przeróbką: pompa ciepła grzeje bufor, dwie pompy obiegowe ciągną z niego wodę do dwóch obiegów, a nadmiar gorącej wody wraca przez bufor na skróty do pompy ciepła
Dwa obiegi wody połączone buforem. Ich przepływy prawie nigdy nie są równe, a różnica zawsze płynie przez bufor.
Ekran Sprężarka na sterowniku Panasonic: 8179 włączeń i 4242 godziny pracy
8 179 startów na 4 242 godziny pracy.

Średnio 31 minut pracy na start, czyli ponad 6 000 startów w roku. W niemieckim badaniu terenowym Fraunhofer ISE na 51 powietrznych pompach ciepła 90% instalacji mieściło się poniżej 5 500 startów rocznie. My byliśmy w pozostałych dziesięciu procentach.

Dlaczego sprzęgło przy pompie ciepła taktuje

Nadmiar wody wraca na skróty. Panasonic płynnie reguluje swoją pompę obiegową, pompy za buforem pracują po swojemu i nikt nie uzgadnia przepływów. Kiedy pompa ciepła tłoczy więcej, niż zabierają obiegi, nadmiar gorącej wody przelatuje przez bufor prosto do jej powrotu. Powrót robi się prawie tak ciepły jak zasilanie, pompa uznaje dom za dogrzany i wyłącza sprężarkę, choć do podłogi trafiła tylko część ciepła. Bufor stygnie, cykl zaczyna się od nowa.

Albo odwrotnie: woda się miesza. Kiedy to obiegi zabierają więcej, dociągają przez bufor chłodną wodę z własnego powrotu. Do domu idzie chłodniejsza woda, niż wyprodukowała pompa, więc pompa musi grzać cieplej. Każdy stopień więcej na zasilaniu to ok. 2-3% gorszy COP, o czym pisaliśmy przy tabeli realnego COP.

Pompy obiegowe kosztują prąd. Każda brała 40-50 W, bez przerwy. Razem 1,9-2,4 kWh na dobę, czyli 58-72 kWh miesięcznie: nawet po taniej taryfie nocnej 60-70 zł za samo przepompowywanie wody przez zbiornik. W sezonie grzewczym to 400-500 kWh, mniej więcej jedna siódma tego, co dziś zużywa u nas całe ogrzewanie.

Jeden wieczór przeróbek

  1. Bufor przepięty szeregowo na powrót. Zasilanie z pompy ciepła idzie nową rurą prosto do obiegów, górą, za buforem. Woda wracająca z domu wpada do bufora górnym prawym króćcem i wychodzi dołem do pompy. Dwa pozostałe króćce są zaślepione. Bufor przestał być sprzęgłem i stał się zwiększeniem zładu: więcej wody w obiegu to większa bezwładność i dłuższa praca sprężarki, zanim temperatura dojdzie do zadanej.
  2. Pompy obiegowe wymontowane. T-CAP ma wbudowaną pompę o zmiennej prędkości, z przepływomierzem, i spokojnie przepycha wodę przez całą instalację. Został jeden przepływ, którym steruje pompa ciepła, więc nie ma już z kim walczyć.
  3. Zawór upustowy różnicy ciśnień. W takim układzie obowiązkowy. Strefami steruje u nas Loxone i nie zamyka wszystkich naraz, ale gdyby kiedyś, przez awarię albo ręczną zmianę, wszystkie siłowniki zostały zamknięte, woda musi mieć gdzie krążyć. Inaczej pompa ciepła staje z błędem przepływu (u Panasonica H62). Na co dzień zawór jest zamknięty i niczego nie miesza.

Bez zaworu upustowego tej przeróbki nie róbcie. To jedyny element, którego pominięcie zamienia oszczędność w awarię.

Materiał: kilka odcinków rury, kształtki, otulina i zawór. Razem do 300 zł.

Schemat po przeróbce: pompa ciepła tłoczy wodę wprost do dwóch obiegów, bez pomp obiegowych, powroty przechodzą przez bufor do pompy ciepła, a między zasilaniem i powrotem jest zawór upustowy różnicy ciśnień
Jeden obieg wody i jedna pompa. Woda najpierw przechodzi przez dom, a dopiero potem przez bufor, więc nie ma którędy wrócić na skróty.
Ten sam bufor po przeróbce, z nową rurą zasilania poprowadzoną górą i bez pomp obiegowych
Po przeróbce. Nowa rura zasilania wychodzi z lewej, przechodzi górą za buforem i schodzi po prawej do obiegów, z automatycznym odpowietrznikiem w najwyższym punkcie. Krótki odcinek z prawego górnego króćca to powrót wpadający do bufora.

Wynik po dwóch sezonach

Ekran Sprężarka na sterowniku Panasonic dwa sezony później: 15880 włączeń i 10649 godzin pracy
Ten sam ekran dwa sezony później.

Liczniki w sterowniku są narastające, więc okres po przeróbce to różnica odczytów: 15 880 − 8 179 = 7 701 startów i 10 649 − 4 242 = 6 407 godzin.

PrzedPo
Godziny pracy4 2426 407
Starty8 1797 701
Starty na godzinę1,931,20
Minut pracy na start3150
Starty rocznie*6 2003 850

* przy ok. 3 200 godzinach pracy w roku, w zaokrągleniu.

Praca na jeden start wydłużyła się o 60%, a starty na godzinę pracy spadły o 38%. Stary układ zrobiłby w tych samych 6 407 godzinach ok. 12 350 startów. Nowy zrobił o 4 650 mniej.

Do upragnionego 1:1 brakuje dziesięciu minut i części z nich hydrauliką się nie odzyska. Każde grzanie ciepłej wody to osobny start, a latem wszystkie starty to ciepła woda. W październiku czy kwietniu dom potrzebuje czasem mniej ciepła, niż sprężarka daje na najniższych obrotach, i wtedy taktuje niezależnie od bufora.

Ile lat to daje sprężarce

Żaden producent, w tym Panasonic, nie publikuje limitu startów dla swoich sprężarek. W poradnikach branżowych krąży reguła 50-100 tysięcy startów. Przy naszych ok. 3 200 godzinach pracy w roku ten budżet wyczerpuje się tak:

Limit startówPrzedPoZysk
50 0008 lat13 lat+5
75 00012 lat19,5 roku+7
100 00016 lat26 lat+10

Budżet startów starcza teraz na 60% dłużej, przy każdym z tych założeń.

Jest jednak drugi limit, którego hydraulika nie przesunie: godziny pracy. Sprężarki rotacyjne, jak ta w Panasonicu, poradniki liczą na 40-60 tysięcy godzin, u nas to 12,5-19 lat. Zanim sprężarka zrobi 100 tysięcy startów, zużyje się z innego powodu, więc dolna część tabeli to teoria. Realny zysk to raczej około pięciu lat niż kilkanaście.

Przy typowych 15 latach życia pompy pięć lat to jedna trzecia urządzenia, które z montażem kosztowało nas 30 tys. zł. Licząc po amortyzacji, przeróbka za 300 zł oddała ok. 10 tys. zł.

Bilans

PozycjaEfekt
Kosztdo 300 zł i jeden wieczór
Pompy obiegowe−58-72 kWh miesięcznie
Starty sprężarki−38% na godzinę pracy
Praca na jeden start31 → 50 minut
Prąd na ogrzewanieszacunkowo −20-30%
Żywotność sprężarkiok. +5 lat przy ostrożnych założeniach

Spadek zużycia prądu na ogrzewanie to szacunek, nie pomiar, bo sezony różnią się pogodą. Składniki są jednak konkretne: jedna siódma sezonu na pompy, których już nie ma, niższa temperatura zasilania bez mieszania w buforze i mniej minut na najwyższych obrotach po starcie.

Bufor nie jest wrogiem

Problemem nie jest sam bufor, tylko bufor jako sprzęgło przy pompie ciepła z własną, mocną pompą obiegową. Ten sam zbiornik wpięty szeregowo na powrocie wydłuża cykle, bo dokłada wody do zładu, i oddaje ciepło przy rozmrażaniu parownika. A defrosty nad suwalskimi jeziorami bywają gorsze od mrozu.

Sprzęgło ma sens tam, gdzie obiegi potrzebują razem znacznie większego przepływu, niż da pompa ciepła, albo pracują na wyraźnie różnych temperaturach. W typowym domu z podłogówką rozwiązuje problem, którego nie ma, i dokłada dwa nowe.

Jak sprawdzić swoją pompę

  1. Znajdź na sterowniku liczbę startów sprężarki i jej łączny czas pracy. W Panasonicu to ekran „Sprężarka” ze zdjęć wyżej.
  2. Podziel godziny przez starty i pomnóż przez 60. Wynik to średnia liczba minut pracy na jeden start.
  3. Zapisz oba liczniki i wróć do nich za rok. Pojedynczy odczyt miesza wszystko od dnia uruchomienia, dopiero różnica dwóch odczytów pokazuje, jak pompa pracuje dziś.

Ile minut na start robi Twoja pompa — zaobserwuj na Instagramie i podeślij nam swoje liczby!

Obserwuj i napisz na Instagramie

Jeżeli dopiero budujesz, najtańszy moment na rozmowę o hydraulice jest przed montażem pompy, a nie po pierwszym sezonie. Zrób wycenę online. Pierwsza jest bezpłatna.


Dane terenowe o liczbie startów: Fraunhofer ISE, projekt „WP-QS im Bestand” (51 powietrznych pomp ciepła), według zestawienia reduco.ai. Limity startów (50-100 tys.) i godzin pracy sprężarek rotacyjnych (40-60 tys.) to reguły z poradników branżowych, m.in. 42watt.de; producenci ich nie publikują. Odczyty liczników: sterownik Panasonic Aquarea T-CAP WH-MXC09J3E8, dom referencyjny pod Suwałkami.

Budujesz albo modernizujesz dom w podlaskiem?

Pierwsza rozmowa i konsultacja są bezpłatne. Jeśli jesteś przed instalacją elektryczną, to najtańszy moment, żeby poukładać ogrzewanie, automatykę i energię w jedną całość, zamiast doklejać je później po kolei.

Wszystkie wpisy